Quan điểm của Việt Nam khi đã được phong lên một chức vụ nào đó mà cho xuống là rất khó, nên các Sở, ngành thi nhau bầu cấp phó.

Thủ trưởng khỏe cũng không cần cấp phó

Mới đây, Chủ tịch TP Đà Nẵng cho rằng, tình trạng họp hành liên tục đã dẫn đến phát sinh nhiều cấp phó, nên dù cấp phó nhiều vẫn thấy thiếu.

Thực tế, đây không phải lần đầu tiên câu chuyện phát sinh cấp phó nhiều vì đi họp được đưa ra, trước đó, năm 2014, Bộ trưởng Bộ Nội vụ cũng từng thừa nhận do nền hành chính của chúng ta họp hành nhiều, nên mới phát sinh nhiều cấp phó.

Trước câu chuyện trên, trao đổi với Đất Việt, PGS.TS Nguyễn Hữu Tri - Viện phó phụ trách Viện Xã hội học và Khoa học quản lý cho biết: "Theo tôi, về nguyên tắc pháp lý, cấp phó được bổ nhiệm chỉ để giúp việc cho trưởng. Trước đây, ở trên các Bộ, thì có Vụ, mỗi Vụ có một số phòng, nhưng sau khi bỏ cơ chế phòng đi, chỉ còn lãnh đạo Vụ với chuyên viên, thì mới đề xuất cấp phó nhiều.

Thực ra nếu nhìn nhận chuyện phân công trách nhiệm, dựa trên phân tích công việc để bố trí, sẽ thấy không nhất thiết phải quá nhiều cấp phó. Người phụ trách công việc cần chia thành các mảng khác nhau, nếu theo lý thuyết tổ chức, mỗi một chức năng chỉ nên chia ra một số nhiệm vụ, góp lại chia thành phần phụ trách. Nếu chỉ vì đi họp mà nhiều cấp phó là khó chấp nhận".

Nhiều cấp phó vì đi họp nhiều

Về bản chất vấn đề, PGS.TS Nguyễn Hữu Tri phân tích, khi đã có chức vụ, có danh, có phụ cấp, đã đưa lên mà xóa đi thì tâm lý sợ bị dư luận xã hội đánh giá, đang có 4 cấp phó, muốn lựa còn 2 thì cũng phải qua đánh giá, mà khâu đánh giá ở Việt Nam không có thước đo cụ thể, nên khó xử lý.

"Đó chính là kẽ hở giải quyết lợi ích, quan điểm của Việt Nam khi đã được phong lên một chức vụ nào đó mà cho xuống là rất khó", ông Tri cho biết thêm.

Đồng quan điểm, PGS.TS Võ Kim Sơn - nguyên Trưởng khoa Quản lý nhà nước và nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia cho biết: "Đưa lý do như vậy có nghĩa sinh ra cấp phó chỉ để đi họp. Nếu vậy muốn giảm cấp phó thì bỏ bớt họp đi, tổ chức họp trực tuyến.

Bản thân cấp phó được sinh ra là để giúp việc cho cấp trưởng, nên việc bầu nhiều mà chỉ để xách cặp đi họp thì không cần. Nếu thủ trưởng khỏe thì không cần ai giúp".

Theo ông Sơn, nhiều năm qua, chúng ta đã kêu gọi các địa phương, cơ quan quản lý giảm cấp phó nhưng vẫn chưa giảm được, nghĩa là vấn đề gốc rễ không nằm ở quy định về số lượng cấp phó hiện nay không được thực hiện nghiêm túc, mà là do cung cách làm việc của chúng ta đang có vấn đề.

"Đơn giản, không ai muốn giảm lượng cấp phó, vì nó gắn với phụ cấp, danh quyền, một khi đã có chức danh thì gắn với quyền lợi, thậm chí cả lợi ích nên đã có thì không ai có thể cắt đi hoặc giáng chức.

Chúng ta đưa ra quy định cứng mỗi Sở được bổ nhiệm tối đa bao nhiêu cấp phó. Cách này cũng không nên, bởi vì không cần thiết, có những đơn vị Giám đốc Sở khỏe, đáp ứng được tất cả các cuộc họp, họ không cần Phó Giám đốc, nên để cho họ quyết định. Chắc chắn, nếu cấp trưởng khỏe thì không cần cấp phó, yếu quá thì có 1-2 cấp phó hỗ trợ, còn quá yếu thì nên thay người khác", ông Sơn nhấn mạnh.

Giao quyền cụ thể cho địa phương

Để giảm số lượng cấp phó, theo ông Tri, phải xác định đưa ra một số tiêu chí, nguyên tắc, về tinh giản biên chế, sắp xếp tổ chức, từ đó đi đến kiên quyết làm, phải chấp nhận, gộp phụ cấp chức vụ vào tiền lương, tăng lương, bố trí công việc...

Nếu không tự cắt giảm được thì phải có cơ chế cạnh tranh, đưa ra nguyên tắc 4 người chỉ cần 2 thì qua cuộc thi sát hạch, công bằng, bỏ phiếu, ai được tín nhiệm thì làm.

'Tất cả mọi việc khi làm đều đụng đến lợi ích cá nhân. Vì vậy, nếu làm phải đảm bảo đồng đều trên toàn quốc. Tỉnh này tỉnh kia, Bộ này Bộ khác, nhìn nhau mà giải quyết.

Ngoài ra, phải xử lý được cân bằng lợi ích của các đối tượng liên quan, bao gồm cả lợi ích tinh thần, vật chất, danh tiếng...'- ông Tri nhấn mạnh.

Về phần mình, PGS.TS Võ Kim Sơn cho rằng, nếu muốn giảm cấp phó thì nhiệm vụ quyền hạn tuyển dụng nên giao cho Bộ trưởng, Giám đốc Sở. Nếu họ tự tuyển chọn, tự sắp xếp số lượng cấp phó của mình, người sẽ được đề bạt, bổ nhiệm phải thích ứng với đòi hỏi yêu cầu để thực thi công việc được giao hay không - tiên quyết để “đúng người đúng việc”.

"Nhà nước đưa ra quy định chung về tiêu chuẩn, quy trình bổ nhiệm cán bộ, nhưng cũng phân cấp để các địa phương có thể chủ động đặt ra tiêu chuẩn phù hợp cho những chức danh quản lý, lãnh đạo cụ thể”, ông Sơn đề xuất.